top of page
Ara

Ormanın Gizemli Çiçeği: Okapi'nin Benzersiz Dünyasına Yolculuk

Yazar: Roda Yaşar


Dünyanın en gizemli ormanlarında, yeşilin ve yaşamın zarafetiyle bezeli bir sır saklıdır: Okapi! Ormanın derinliklerinde, bu ilginç yaratık, uzun bacakları ve muhteşem siyah-beyaz desenleriyle adeta doğanın bir sanat eseri gibi karşımıza çıkar. Hem zebra hem de zürafa ile akraba olmasına rağmen, okapi kendi benzersiz kimliğini taşır. Tıpkı bir masal kahramanı gibi, okapi, gizemini koruyarak ormanın kalbinde dolaşır, keşfe çıkanların merakını cezbetmeye devam eder. Bu makalede, okapinin sıra dışı özelliklerini, yaşam alanlarını ve korunma çabalarını keşfedeceğiz. Hazır olun, çünkü okapi dünyasına bir yolculuğa çıkmak, sıradışı ve büyüleyici bir deneyim sunacak.


Okapi Nedir?


Okapi zürafagiller familyasından geviş getiren bir çift toynaklı türüdür. İlk bakışta görünüşü bir zürafadan daha çok atı andırır ve arka kısmında zebralarda olduğu gibi siyah beyaz çizgiler vardır. Orman zürafası veya kısa boyunlu zürafa olarak da isimlendirilimektedir. Okapi adlı bu hayvanın postu çikolata renginde olur, kadifeye benzer ve hafif kırmızımsı parlar. Arka bacaklarının üst kısmında siyah-beyaz çizgileri vardır. Yüzü de siyah-beyazdır. Bacakları zürafa gibi olmasa da gayet uzundur. Erkeklerin iki kısa boynuzu olur. Dişilerin boynuzu yoktur. Okapilerin dilleri koyu mavi renktedir (Fidgett, 2016). 


Bir Okapi ortalama 230 kilogram ağırlığında, 2 metre uzunluğunda, 1.60 metre boyunda olur. Kuyrukları 40 santimetreye kadar uzar. Dişi Okapiler genelde erkeklerden biraz daha büyüktür (Fidgett, 2016). Okapilerin yaşadığı tek ülke Kongo Cumhuriyeti'dir. Okapiler ülkenin kuzeyinde ve doğusunda bulunan büyük tropik orman olan İturi Yağmur Ormanı'nda yaşarlar. Burada yaklaşık olarak 10.000-20.000 okapi bulunur.


Okapiler ot, mantar ve meyve yerler. Gündüz aktiftir ve ormanda hep sabit kalan yollarda dolaşırlar. Dişilerin kendilerine ait bir bölgeleri olur ancak erkeklerin bölgeleri pek sabit değildir.


Okapiler yalnız yaşarlar. Nadiren ufak bir sürü halinde yaşadıklarına da rastlanıldığı olmuştur, ancak hangi sebeple böyle kısa süreli sürüler oluşturdukları sorusu henüz yanıtlanamamıştır. Ortalama 25-30 yıl kadar yaşayabilirler (Fidgett, 2016).


İturi Yağmur Ormanları’nda Okapilerin Ekolojik Önemi


Okapiler, yağmur ormanı ekosisteminde çeşitli türlerle önemli etkileşimlere sahiptir. Beslenme alışkanlıkları, bitki örtüsünün kontrolü, tohum dağıtımı ve diğer türlerle olan ilişkileri bu etkileşimlere dahildir. Örneğin, okapilerin bitki örtüsünden beslenmeleri, ormanın diğer otçul ve otlayıcı türleriyle rekabet etmelerine neden olabilir. Aynı zamanda, okapilerin tohumları dışkılarında taşıması, diğer bitki türlerinin yayılmasına katkıda bulunarak bitki çeşitliliğini artırabilir. Okapiler aynı zamanda avcılara karşı da bir av durumunda olabilirler. Bu durum, avcı-popülasyon dengesini etkileyerek ormanın genel ekosistemi üzerinde önemli bir rol oynar. Bu etkileşimler, okapilerin ekosistemdeki diğer türlerle olan karmaşık ilişkilerini vurgular. Besin zinciri içindeki bu hayvanlar, bitki örtüsünün kontrolü ve tohum dağıtımı gibi işlevleriyle ekosistemde denge sağlarlar. Aynı zamanda, alt katmanlarda dolaşarak bitki örtüsünün yapısını etkilerler ve predatörlere karşı av durumunda olmaları, diğer türlerin popülasyonunu kontrol ederek ekosistem dengesine katkıda bulunabilirler. Bu kompleks etkileşimler, İturi Yağmur Ormanı'ndaki ekosistemde çeşitli türlerin bir arada var olmasına ve denge içinde sürdürülebilir bir biyolojik çeşitliliğin korunmasına yardımcı olur (Fidgett, 2016).


Okapilerin Tarihi


Keşfinden bu yana okapiye ait tüm doğrulanmış kayıtlar Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nden gelmiştir, ancak varlığı bazen Uganda'da Semliki ormanında da bildirilmiştir (Kingdon, 1979; Edwin, 1938). Tarihsel olarak, okapi, Kongo'nun kuzey ve orta kesiminde kaydedilmiştir. Gijzen (1959) tarafından temellendirilen tarihi okapi kayıtlarını, Kingdon (1979) ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde Centre de Recherche en Sciences Naturelles tarafından sağlanan tarihi kayıtları içeren bir haritayla göstermektedir. Kraliyet Orta Afrika Müzesi, Tervuren, Belçika tarafından sağlanan tarihi örnekler de haritalandı; GPS koordinatları, örneklerin kökeni ve toplandığı bilgiler temel alınarak tahmin edilmiştir (genellikle "Stanleyville'den bir gün yürüme mesafesinde", "Kindu'nun 5 km kuzeyinde" veya benzeri). Bu kayıtlar, tarihsel olarak okapinin maksimum coğrafi aralığını gösteren bir harita geliştirmek için kullanılmıştır.




Görsel 1: Sırasıyla; Korunan alan, Okapi’nin tarihsel kaydı, Yağmur ormanları, Bataklık ormanları, 

ekili orman mozaiği, Savana ormanı mozaiği, diğer, su kütlesi, geçici okapi dağılımı dağılışını gösteren harita (Globcover, 2010).


Okapilerin Yüzleştiği Sorunlar


Yaşam Alanı Azalması: Habitat kaybı, okapilerin doğal yaşam alanlarının azalmasına neden olur. Orman kesimi, tarım faaliyetleri ve altyapı projeleri gibi insan etkileşimleri, okapilerin yaşam alanlarını daraltabilir. Örneğin, okapi 1946'da Kuzey Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin en batısında (Ubangi Nehri üzerindeki Libenge'de) kaydedildi, ancak 1965'te yoğun bir yol ağının inşası ve buna bağlı çevresel etkiler nedeniyle bu bölgede okapi'nin varlığı bu alan pek olası görünmüyordu.



Biyolojik Çeşitlilik Azalması: Habitat kaybı, okapilerle birlikte birçok diğer bitki ve hayvan türünün yaşam alanlarını da etkiler. Bu durum, bütünsel biyolojik çeşitlilik kaybına ve ekosistemdeki denge sorunlarına yol açabilir (Kümpel, 2015). 


Genetik İzolasyon ve Popülasyon Azalması: Habitat kaybı, okapi popülasyonlarını izole edebilir ve genetik çeşitliliklerini azaltabilir. Bu durum, türün adaptasyon yeteneğini zayıflatarak genetik sorunlara ve popülasyon azalmasına neden olabilir.


İnsan-Okapi Çatışması: Habitat kaybı, okapileri insan yerleşim alanlarına yaklaştırabilir, bu da çiftçilik faaliyetleri ve diğer insan etkileşimleriyle çatışmalara neden olabilir. Bu durum, okapi popülasyonlarına yönelik avlanma, kaçak avcılık veya kırsal topluluklarla çatışmalara yol açabilir.


Habitat kaybının etkilerini azaltmak için sürdürülebilir ormancılık uygulamaları, korunan alanların oluşturulması ve biyolojik çeşitliliği koruma çabaları gibi tedbirler alınabilir (Kümpel, 2015).

 

Okapi Wildlife Reserve (RFO), Ituri Ormanı'nın kuzeydoğusundaki okapi aralığının beşte birini, 13,729 km2'lik bir alanı korumaktadır. Üç yönetim alanı önerilmiş olmasına rağmen, şu anda bunların yasal bir dayanağı yoktur. Okapi, bu üç bölgenin tamamında bulunmaktadır:


  1. Tüm avlanmanın yasaklandığı 2,820 km2'lik tamamen korunan bir çekirdek bölge. Hükümet, bu önerilen çekirdek bölgeyi ulusal bir park haline getirmeye teşvik edilmektedir.


  1. Geleneksel kullanım ve geleneksel yöntemlerle düzenlenmiş avcılığa adanmış 9,500 km2'lik bir alan.


  1. Tarım ve insan yerleşim bölgeleri. Bunlar, rezerv içinde yaşayan nüfusa yer sağlamak amacıyla var olup, tarımın genişlemesi dikkatlice yönetilmektedir.



Bu yazıda, dünyanın en gizemli ormanlarından birinde yaşayan okapilerin sıra dışı özellikleri, yaşam alanları ve karşılaştığı sorunlar incelenmiştir. Okapi, zürafagiller familyasından bir çift toynaklı türü olup, muhteşem siyah-beyaz desenlere sahip, doğanın bir sanat eseri gibi görünen ilginç bir yaratıktır. Yağmur ormanlarındaki ekosistemde, okapilerin beslenme alışkanlıkları, tohum dağıtımı ve diğer türlerle etkileşimleri önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, okapilerin karşılaştığı sorunlar da vardır. Habitat kaybı, yaşam alanlarının azalmasına, biyolojik çeşitlilik kaybına ve genetik izolasyona neden olabilir. Ayrıca, insan-okapi çatışmaları da ortaya çıkabilir. Bu sorunlara karşı sürdürülebilir ormancılık uygulamaları, korunan alanların oluşturulması ve biyolojik çeşitliliği koruma çabaları gibi tedbirler alınabilir. Okapi Wildlife Reserve gibi koruma alanları, okapi popülasyonlarını korumak için önemli bir rol oynamaktadır. 






Referanslar


Edwin, H. Colbert (1938). The Relationships of the Okapi. Journal of Mammalogy, pp. 47-65


Fidgett, A., Clauss, M., Eulenberger, K.,Hatt, J., M., Hume, I., Janssens, G., Nijboer, J. (2016). The allocation of a ruminant feeding type to the okapi (Okapia johnstoni) on the basis of morphological parameters


Gijzen, A. 1959. Das Okapi; Okapia johnstoni. Wittenberg: A. Ziemsen. 120 pp.


Kümpel, N., F., Quinn, A., Queslin, E., Grange, S., Mallon, D., Mapilanga J-J. (2015). Okapi (Okapia johnstoni): Conservation Strategy and Status Review. Gland, Switzerland. Institut Congolais pour la Conservation de la Nature (ICCN). pp. 1-57


Smith, T., Miller, L., J. (2016). Using natural history information for zoo animal management: a case study with okapi (Okapia johnstoni)


165 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör

Comments